Święty Mikołaj – dobry człowiek z Miry

6 grudnia – dzień świętego Mikołaja został ustanowiony na cześć biskupa Miry, który miał na imię Mikołaj. Mikołajki obchodzimy w rocznicę jego śmierci.

Biskup nie latał saniami zaprzęgniętymi w renifery, ani też nie chadzał w czerwonej szlafmycy. Na dawnych rysunkach przedstawiany jest w infule na głowie i z pastorałem w ręku. Według tradycji był szczerym i dobrym człowiekiem. Mikołaj urodził się w Patarze, na terenie obecnej Turcji. Od najmłodszych lat był bardzo pobożny i chętnie pomagał ubogim. Ułatwiał mu to fakt, że jego rodzice byli zamożnymi ludźmi. Po ich śmierci odziedziczył spory majątek, którym dzielił się z biednymi. 

Dzecë òpasujta! Sw. Mokòłôj je ju w drodze! Zrzeszoné z nim kaszëbsczé rzeklënë są taczi: „Na Mikòłôja zëma wstrzimùje kòła” i „Mikòłôj colemało mróz przewòłô”. / Rodziców prosimy, by uważali na popkulturowego Mikołaja z supermarketów! Może się pod niego podszywać ktoś, kogo Kaszubi nazywają „mikòłôj lub nikòlôj” – według dawnych wierzeń jest to zły duch w czerwonym ubranku.

Patron dzieci

Jedna z legend głosi, że biskup Mikołaj pewnego dnia dowiedział się, że jeden z mieszkańców Patary popadł w straszną nędzę. Miał trzy córki, które z powodu braku pieniędzy nie mogłyby wyjść za mąż. Z tego powodu nocą Mikołaj wrzucił przez komin trzy sakiewki z pieniędzmi, które wpadły do pończoch i trzewiczków suszących się przy kominku. Ten gest uratował ich przyszłość. Stąd wziął się zwyczaj wystawiania przy kominkach bucików, a gdzie indziej również skarpet na prezenty. Oczywiście, wcześniej buty muszą być wyczyszczone, a skarpetki – jeśli miały dziury – zacerowane! W Kaszubskich domach, św. Mikołaj w nocy z piątego na szóstego grudnia, po cichu, wsuwa upominki do butów zostawionych na parapecie okna.
Już w średniowieczu uważano Mikołaja za patrona dzieci.

W X wieku wystawiano dramaty liturgiczne dla dzieci, opowiadające historię świętego, które w późnym średniowieczu stały się popularne w całej Europie. XII-wieczne zapiski ze środkowej Francji przekazują, że w wigilię 6 grudnia zakonnice roznosiły prezenty dla dzieci z biednych rodzin i zostawiały je wieczorem pod drzwiami. Związek kultu z wręczaniem prezentów jest udokumentowany od XV wieku w źródłach polskich, czeskich, austriackich, holenderskich, belgijskich i niemieckich. Z Holandii zachowały się zapisy o wystawianiu butów przy kominku. W Czechach dzieci wieszały skarpety na ramach okiennych, a w Austrii kładły buty na parapecie.

Święty w każdej potrzebie

Mikołaj był uważany za świętego, który udziela pomocy w każdej potrzebie. Popularność kultu spowodowała, że poświęcono mu tysiące kościołów, ołtarzy, kaplic, szpitali i hospicjów. Historycy wyliczyli, że w roku 1500 liczba poświęconych Mikołajowi kościołów, tylko w Europie zachodniej przekroczyła 2000. Mikołaj jest patronem: bednarzy, wytwórców guzików, cukierników i piekarzy, panien szukających kandydata na męża, gorzelników i piwowarów, jeńców, kancelistów parafialnych, kierowców, kupców, młynarzy, uczonych i studentów, notariuszy, obrońców wiary przed herezją, pielgrzymów i podróżnych, sędziów i więźniów, sprzedawców perfum, wina, zboża i nasion, pojednania Wschodu i Zachodu, marynarzy, rybaków i żeglarzy oraz flisaków.

Ciało świętego Mikołaja (relikwie świętego) spoczywało pierwotnie w Mirze, starożytnym mieście, którego ruiny zachowały się do dziś w Turcji. W 1087 roku szczątki świętego Mikołaja zostały przeniesione z Miry do Bari w południowej Italii i tam znajdują się do dziś.

Święty Mikołaj na Kaszubach

Z opowiadań starszych osób, a także ze „Słownika gwar kaszubskich na tle kultury ludowej” ks. Bernarda Sychty, wiemy, że kult św. Mikołaja był żywy także na Kaszubach. Czcili go rybacy i pasterze. Jeden z rybaków modlił się do świętego Mikołaja takimi słowami:

Swiãti Mikòłaju
Pòmòż mie do kraju,
Jedną Klarã móm
Do klôsztoru jã dóm.

Gdy rybak bezpiecznie przybił swą łodzią do portu, zwrócił się w stronę morza i swoją obietnicę odwołał:

Mòrze, mòrze, kùszni mie w rzec,
Mòja Klara mòże doma bëc!

About Author

A. Jablonsczi

Absolwent historii na Uniwersytecie Gdańskim. Pomysłodawca Radia Kaszëbë. Działacz społeczny, dziennikarz i pisarz. Starosta pucki (1998-2009) i prezes Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego (2004-2010). Współzałożyciel i wiceprezes Stowarzyszenia Osób Narodowości Kaszubskiej „Kaszëbskô Jednota”. Ojciec trójki dzieci.

Related posts

Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka

20 XI obchodzimy Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka. Janusz Korczak już blisko sto lat temu napisał: „Nie ma dzieci – są ludzie oraz Dziecko – już mieszkaniec, obywatel i już człowiek. Nie dopiero będzie, a już. . Lata dziecięce – to życie rzeczywiste, nie zapowiedź.” Choć wiele się zmieniło w...

Więcej

Kaszubskie Zaduszki pod Bramą Piaśnicką

Przed Wszëtczima Swiãtyma më w szkòli wiele ò naszich przódkach so pòwiôdalë. Ò tëch co są z naji rëdë ë tëch, co pamiãc ò nich je wpisónô w nają juwernotã. Na kùńc më so szlë całą szkòłą do Piasznicczi Brómë ë tam më zapôlelë widë naji pamiãcë. Przed Wszystkimi...

Więcej

Eksperci od edukacji w Naja Szkòła

W piątk 8 gòdnika Nają Szkòłã wizytowałë Renata Mistôrz z Ceńtrum Edukacje Szkólnëch w Gduńskù ë dr. Adéla Kòżëczkòwskô z Jinstitutë Pedagógiczi Gduńsczégò Ùniwersytetu. Jesmë rôd, że më mòglë gòscëc w Naji Szkòle persónë tak mòcno dlô kaszëbsczi edukacje zasłużoné. W piątek 8 grudnia Nają Szkòłã wizytowały Renata Mistarz...

Więcej